fbpx

chuyện cà phê kiểu Ý – du lịch ẩm thực và văn hoá

Cà phê – nguồn cảm hứng của giới nghệ, bạn thân của hipster và nàng thơ của những cái lưỡi kén chọn. Cà phê đi vào lịch sử như một trong những món đồ uống phổ biến nhất thế giới, chỉ ganh đua hơn kém trà một tí tẹo và đang có xu hướng vượt xa các thể loại đồ có cồn. Và thủ phủ của cà phê còn có thể là nơi nào ngoài Ý – nơi những tâm hồn ăn uống cực đoan với lòng tự hào về nét văn hoá cà phê đi vào huyền thoại? Như Giuseppe Verdi đã từng nói: “Il caffe` e` il balsamo del cuore e dello spirito” (tạm dịch: cà phê là chất bôi trơn của trái tim và linh hồn). 

Sử sách kể lại rằng, những hạt cà phê mang theo mùi thơm đặc sắc này đến với Ý qua con đường thương mại xa xỉ của Cộng Hoà Venice từ Thổ Nhĩ Kỳ. Trước khi cà phê trở thành một đặc trưng văn hoá “độc quyền” của Ý thì dân châu Âu đã tiêu thụ món đồ uống này hầu như hàng ngày. Mà thời đó thì bản thân cái vị của cà phê đun trong nước đâu có phải lí do khiến người ta nhung nhớ nó? Mà đó là do thời tiết khắc nghiệt, nhất là khoảng Kỷ Băng Hà Nhỏ (Little Ice Age), gây ra nạn đói kém khô hạn, nên người ta ưng cà phê vì nó giúp giữ tỉnh táo và có tinh thần. Đó là do thời cách mạng công nghiệp đi kèm hiện tượng điều kiện lao động tồi tàn trong những nơi thiếu ánh sáng, và cà phê giúp công nhân chịu đựng. Còn là do nước sạch hẵng còn khan hiếm, người ta phải uống bia uống rượu để giữ ẩm, và cà phê là lựa chọn thay thế hợp lý hơn để chống nạn nghiện cồn. Cà phê cũng là lựa chọn ưa thích của dân giới nghệ do các quán cà phê rất có “chất” gây cảm hứng và là nơi lý tưởng để bàn chuyện thời sự đương thời.

Cà phê thì xuất hiện từ những ngày tháng khắc khổ của thế kỷ 16, nhưng đến tận thế kỷ 20 khi kĩ sư Bezzera của Milan sáng tạo ra máy pha cà phê hoàn chỉnh thì “cà phê kiểu Ý” mới nhanh chóng bước lên sàn diễn ngôi sao ẩm thực và nhanh chóng chinh phục thế giới. Và đến tận những năm 1940, quán bar đứng “chuẩn Ý” mới xuất hiện, đặt dấu mốc cho một phong cách cà phê “kiểu cách”. Từ đó đến giờ, cà phê Ý vẫn hiên ngang và chễm chệ trên cái ngôi vàng của làng lưỡi “kén cá chọn canh”.

cà phê ý, du lịch văn hoá ẩm thực Ý, châu âu
một quán bar đứng của Ý phong cách hiện đại

Vị chuẩn cà phê kiểu Ý là thế nào? Là vị phải đậm đà, hơi đắng, hơi chua, chất lỏng đặc sánh đen tuyền như bầu trời không sao và lớp bọt ở trên phải nâu kem như làn da người phụ nữ tắm nắng mùa hạ. Mùi của cà phê là phải nồng nàn đằm thắm, chỉ ngửi thôi cũng bừng tỉnh! Uống xong là răng lưỡi lưu hương, hồi vị lâu dài! Do mùi thắm vị đượm này mà dân tình bước vào bar là sẽ được phục vụ kèm luôn một ly nước hoặc trắng hoặc ga, để tẩy vị trước khi thưởng cà phê và rửa miệng sau khi đã thoả mãn. Cà phê espresso kinh điển hoặc macchiato thêm tẹo sữa thường được đựng trong chiếc tách sứ dày bé xíu được tráng nóng đặt trên chiếc đĩa con cùng bộ (thỉnh thoảng kèm một phần đồ ngọt con con) vừa để tăng tính thẩm mỹ, vừa để giữ ấm cà phê. Và ngay cả khi không thêm đường thì vẫn nên dùng chiếc thìa con chỉ dành cho cà phê khuấy đều cà phê trong tách theo chiều từ dưới lên trong đôi giây để vị hương hoà quyện! 

cà phê ý, du lịch văn hoá ẩm thực Ý, châu âu
máy cà phê tại gia kinh điển của Ý, hãng Bauletti

Thế uống cà phê kiểu Ý là sao? Là bước vào một quán bar, gọi cà phê ở quầy, khuấy, uống, trả tiền và đi. Cả quá trình nhiều khi chả mất đến 10 phút. Tại sao lại có cái sự nhanh thần tốc này? Bởi với người Ý, một ly cà phê thơm lừng có tác dụng tương đương một cú “hit” nhanh và mạnh giúp đầu óc tỉnh táo để trở lại làm việc. Thế nên quán bar kiểu Ý lại mới tiện lợi và tuyệt vời đến vậy! Bởi nó hợp trong mọi hoàn cảnh: một nhóm vui vẻ chuyện trò bước vào để làm một ly cà phê cho câu chuyện hứng khởi, hay đơn thân vào để hưởng một tách cà phê trong yên bình và trao đổi dăm câu thân tình với chàng barista đứng quầy thoăn thoắt. Người Ý hẳn sẽ không bao giờ muốn hiểu cảm giác xếp hàng mua những món cà phê “nước bẩn” thêm đủ các loại phụ gia mất đến cả dăm…phút để chuẩn bị như những chuỗi cà phê “nửa vời” xuất hiện ngày càng nhiều trên thế giới. Và dám cá họ cũng không mấy hứng thú với cà phê “nghệ nhân” hàng tỉ lựa chọn – bởi các bác biết đấy, những cái lưỡi sắc sảo của người Ý đã được hưởng cái thức đó hàng ngày.

Các bậc tiền nhân thông thái người Ý hay tỉ tê nhau rằng cà phê ngon nhất là trong những quán bar của các trạm xăng trên đường cao tốc, bởi chúng được tạo ra từ những chiếc máy pha hàng trăm hàng ngàn li cà phê mỗi ngày! Và trái ngược với sự bối rối của người nước ngoài trước những menu dài dằng dặc các thể biến tấu “hiện đại” của cà phê ở Ý do du nhập văn hoá cà phê từ nước ngoài chủ yếu “lừa tình” khách du lịch, thì thực ra lựa chọn “chuẩn” cũng chỉ đôi loại mà thôi. Kinh điển và được ưa chuộng nhất là espresso – cà phê đen vị bùng nổ, uống kiểu shot; ristretto – cà phê espresso nhưng ít nước hơn; a lungo – espresso nhưng thêm nhiều nước, vị thoang thoảng; macchiato là espresso thêm chút sữa cho vị dịu dàng; corretto với chút rượu grappa cực kì được người đứng tuổi ưa thích; và cuối cùng là cappuccino nổi tiếng thế giới – espresso pha với sữa, thêm lớp bọt sữa ở trên, có thể thêm bột chocolate hoặc cà phê.  Đừng quên những dạng có sữa như cappuccino chỉ phục vụ trước bữa trưa! Bởi nhiều năng lượng như vậy thì mấy ai lại uống ban ngày nhỉ? Còn các loại khác thì phục vụ mọi lúc trong ngày, và được đặc biệt ưa thích sau mỗi bữa ăn để đánh tan cơn “căng da bụng trùng da mắt” ấy. 

du lịch Ý, cần biết gì trước khi đến Ý, thăm Ý tự túc tiết kiệm, châu Âu
một bữa sáng điển hình kiểu Ý: cappuccino và latte macchiato (ở Ý latte là sữa. Nếu muốn gọi cà phê sữa phải gọi latte macchiato. Gọi latte là họ sẽ chỉ đem cho…cốc sữa). Ăn kèm với cornetto kem mustard và bánh ngọt nhân chocolate

Ngoài ra có thể có một số lựa chọn khác ít phổ thông hơn đôi chút, như americano là espresso với rất nhiều nước, hoặc cafe al latte là espresso với hai phần ba là sữa. Dăm dăm sơ sơ chỉ thường mấy loại vậy thôi, nhưng tuỳ vùng tùy nơi mà còn có kiểu đặc sắc hơn nữa! Muốn biết thêm dăm loại, thăm danh sách của cô bạn người Ý này nha) 

 du lịch văn hoá ẩm thực Ý, châu âu
em lại là người thích ăn bữa sáng mạnh và no, nên có ra bar là kêu pizzetta (siciliano) với cappuccino. Các anh đứng quầy cứ gọi là mắt tròn mắt dẹt

Cà phê trong văn hoá ẩm thực Ý đâu chỉ là đồ uống. Chúng còn là nguyên liệu ưa thích của giới làm đồ ngọt, mà điển hình như món tiramisu ngon đến ngất nên phải cầu “kéo tôi lên” đi (tiramusi dịch đúng nghĩa từ tiếng Ý chính là “kéo tôi lên”), hay như trong món gelato đi vào trái tim của triệu người hảo ngọt trên thế giới. Đừng quên chúng còn là lựa chọn ưa thích trong các loại kem bánh, các loại sốt, pha rượu,…vân vân và mây mây.

Chuyện cà phê, cũng như những chuyện câu chuyện văn hoá khác, là một câu chuyện bất tận. Như Artusi từng viết trong tác phẩm “Science in the Kitchen and the Art of Eating Well” (tạm dịch: Khoa học trong nhà bếp và nghệ thuật ăn ngon): “This precious drink that spreads a great deal of excitement throughout the body was called the intellectual drink, the friend of writers, scientists and poets because, jolting the nerves, it brightens the ideas, it makes imagination more alive and thought more rapid” (Tạm dịch: Món đồ uống quý giá này khuấy động cả cơ thể này còn được gọi là thức uống trí thức, bạn thân của các nhà văn các nhà khoa học và nhà thơ, bởi nó kích thích thần kinh, đánh thức ý tưởng, khiến trí tưởng tượng sống động hơn và suy nghĩ nhanh chóng hơn). 

Nguồn ảnh bìa: Photo by Louis Hansel on Unsplash 

Photo by Sten Ritterfeld on Unsplash 

chia sẻ ý kiến ngay!

Navigate
error:
%d bloggers like this: